Mijn AI-assistent heeft er sinds half september collega's bij. Het zijn collega's met elk één ambacht: een tekstreviewer, een bronnenlezer, iemand die dossiers ordent. Ze krijgen hun opdracht van mijn primaire assistent en rapporteren aan haar, niet aan mij.
Waar ik het langst over heb zitten dubben is niet hoe ze binnenkomen, maar wanneer ze er weer uit vliegen. Dat deel lees ik zelden terug bij wie over AI-agents schrijft. Daarom dit stuk.
Eén ambacht per collega
Het patroon is niet nieuw. Anthropic beschreef in juni 2025 hoe zijn eigen onderzoeksysteem werkt: een hoofdagent zet werk uit bij subagents en krijgt alleen een samenvatting terug. In Claude Code, waar ik zelf mee werk, kan iedereen dat inrichten. Elke subagent start volgens de documentatie met een schoon context window, een eigen opdracht en eigen rechten.
Dat schone begin is de reden dat de opzet werkt. Mijn primaire assistent sleept een lange gespreksgeschiedenis mee. De tekstreviewer leest een stuk zonder te weten waarom bepaalde keuzes gemaakt zijn. Dat is de bedoeling: wie beoordeelt, moet iemand anders zijn dan wie schreef.
Rechten volgen de rol
Iedere collega heeft eigen rechten. De bronnenlezer haalt externe pagina's op, leest ze en vat ze samen. Hij mag niets wegschrijven, niets committen en niets versturen.
Die beperking is een ontwerpregel. Simon Willison beschreef in juni 2025 de gevaarlijke combinatie voor AI-agents: toegang tot privédata, blootstelling aan onvertrouwde inhoud en een kanaal naar buiten. Zitten die drie in één agent, dan kan een instructie die iemand in een webpagina verstopt schade aanrichten. Zijn advies gaat over de opzet: laat die drie niet samenvallen, want een filter dat 95 procent van de aanvallen vangt is in beveiliging een onvoldoende.
Bij mij leest de bronnenlezer dus alleen. Schrijven doet hij niet. Een instructie in een blogpost komt nergens terug.
De norm
Iedere collega heeft ook een meetbare norm die bepaalt of hij nog zinvol is. De tekstreviewer moet per stuk minstens één ding vinden dat mijn primaire assistent zelf over het hoofd zag. Levert hij drie keer op rij niets bruikbaars, dan gaat hij eruit.
De norm staat in het bestand waarin de collega beschreven is, naast zijn opdracht en zijn rechten. De telling ook: na elke ronde noteert mijn assistent hoeveel bevindingen er waren en hoeveel ze ervan overnam. Dat kost één regel per stuk.
Waarom zo streng
Omdat het anders gaat zoals in veel organisaties. Er komt iemand bij omdat het een goed idee leek. Twee jaar later zit hij nog aan tafel en niemand weet meer wat hij toevoegt. Niemand heeft ooit opgeschreven wat hij moest opleveren, dus niemand kan zeggen dat het niet lukt.
Bij mensen is dat terecht een lastig gesprek. Bij een agent is het één regel in een bestand. De voorwaarde is dat je die regel opschrijft vóórdat de collega aan het werk gaat. Achteraf een norm bedenken voor iets wat er al staat, doet niemand.
Met tooling gebeurt het net zo vaak als met mensen. Een dashboard dat niemand meer opent, een controle in de pipeline die altijd groen is, een rapport dat elke maandag verstuurd wordt naar mensen die het niet lezen. Ze blijven bestaan omdat weghalen een beslissing is en laten staan niet.
Het tegenargument
Het tegenargument ken ik natuurlijk: na drie missers wegsturen geeft niemand de kans om te leren. Bij een mens klopt dat. Deze collega's leren niet van gisteren, ze beginnen elke opdracht blanco. Dat is dezelfde eigenschap die ze bruikbaar maakt als onafhankelijke beoordelaar.
Wat wel beter kan worden, zijn de opdrachten. Vindt de tekstreviewer drie keer niets, dan is de kans groot dat zijn opdracht te vaag is, of dat mijn assistent zelf al doet wat hij zou moeten doen. In het eerste geval herschrijf ik de opdracht en probeer ik opnieuw. In het tweede geval was hij overbodig en is dat goed nieuws.
Een tweede tegenargument is geld. Anthropic schrijft zelf dat zo'n opzet ongeveer vijftien keer zoveel tokens verbruikt als een gewone chat. Elke collega die niets toevoegt, kost dus wel wat. Ook dat pleit voor een norm.
Wat ik nog niet weet
De opzet draait sinds half september. Dat is te kort voor cijfers. Of de tekstreviewer over een half jaar nog aan tafel zit, weet ik dus niet. Dat is de bedoeling van de regel.
Wat je zelf kunt doen
Wie er een specialist bij zet, aan een assistent of aan een team, kan drie dingen vooraf opschrijven:
- Wat hij oplevert, in een vorm die te tellen is. "Minstens één bevinding per stuk" is te tellen, "betere kwaliteit" niet.
- Wat hij mag. Wie onvertrouwde inhoud leest, krijgt geen schrijfrechten.
- Wanneer hij weer weg moet en wie dat besluit.
Wie er een specialist bij zet zonder op te schrijven wanneer die weer weg moet, is een verzameling aan het opbouwen. Een norm vooraf is de goedkoopste manier om dat te voorkomen.